تبلیغات
علمی ومذهبی

علمی ومذهبی
 
نویسندگان

تعهد به نفع شخص ثالث:

در مقاله های دیگراز همین وبلاگ گفتیم که نظام حقوقی اسلام   در مبانی و اصول از دیگر نظامهای حقوقی دنیا برتر بوده است. بحث ما در این مقاله در مورد تعهد به نفع شخص ثالث میباشد

شخص ثالث کیست؟ در قرار دادی که بین دو یاچند نفر منعقد میشود، شخص ثالث کسی است که طرف قرارداد و قائم مقام آنها نباشد.اشخاصی که از اطراف قرارداد نمیباشند و قانون آنها را قائم مقام نیز نشناخته است ، از قراردادی که منعقد میشود منتفع و متضرر نخواهند گردید، زیرا عمل طرفین قرارداد نمیتواند به اشخاصی که بیگانه از آن میباشند سرایت نماید.

اینکه طرفین قرارداد نمیتوانند در قراردادخود بند و یا شرطی  را بگنجانند که شخص ثالث از آن بندو یا شرط  متضرر شود ، هیچ تردیدی نیست. اما آیا آنها میتوانند درضمن عقدخودشان ، تعهدی را نیز به نفع شخص ثالث درج نمایند. ؟

تعهد به نفع شخص ثالث در حقوق امامیه: حقوق امامیه، تعهد به نفع شخص ثالث را به صورت شرط ضمن عقد خواه معوض باشد و خواه غیر معوض پذیرفته است و در ادوار تاریخی معمول و متداول بوده است .چنانکه اغلب درعقد هبه و صلح و وصیت برمنتقل الیه شرط میشده که مبلغی را به شخص ثالث به صورت نفقه ماهیانه یا سالیانه بپردازد. از نظر تحلیل حقوقی، در اثر قراردادن شرط به نفع شخص ثالث در ضمن عقد برای مشروط له(شخص ثالث) حق ایجاد میشود وپس از عقد بدون هیچگونه قبولی میتواند برعلیه مشروط علیه ، اقامه دعوی بنماید. قبول و رد شخص ثالث هیچگونه تاثیری در حق او نداردو طرفین عقد میتوانند عقدمزبور را اقاله ننمایند و در اثر اقاله حق شخص ثالث ساقط میگردد و احتیاج به موافقت او ندارد. آثار تعهد به نفع شخص ثالث درحقوق مدنی ایران نیز از حقوق امامیه گرفته شده است و به نظر میرسد که برنظریه جعل حق مبتنی میباشد.

در این مورد ماده 231قانون مدنی بیان میکند:« معاملات و عقود فقط در باره طرفین متعاملین و قائم مقام قانونی آنهاموثر است مگر در مورد ماده 196 »  ماده 196 نیز بیان میدارد:« ممکن است در ضمن معامله که شخص برای خود میکند تعهدی هم به نفع شخص ثالثی بنماید.»  قانون مدنی ما در ماده768 در مورد تعهد یکی از متصالحین که نفقه معینه را به شخص ثالث بدهدو در ماده 777 در مورد وکالت در فروش عین مرهونه برای ورثه مرتهن ، مواردی ازتعهد به نفع شخص ثالث را ذکر نموده است.

تعهد به نفع شخص ثالث درحقوق روم : میدانیم که حقوق خیلی از کشورهای اروپائی مانند فرانسه از حقوق روم گرفته شده است .  حقوقیین رومی طبق قاعده ای که نزد آنان اصل حقوقی به شمار میرفت:« res inter alios acta a lus neque nocere prodesse potest. »     نه فقط تعهد به نفع شخص ثالث را بلا اثر میدانستند ، بلکه وکالت درانعقاد قرارداد را هم  باطل میشمردند . برای بلا اثر بودن تعهد به نفع شخص ثالث استدلال مینمودند که شخص ثالث نمیتواند ازتعهدی که بین دو نفر به عمل آمده منتفع شود،  زیرا مداخله ای در عقد نداشته است و طرفین عقد نیز نمیتوانند ازآن تعهد منتفع گردند ، چه تعهد به نفع آنان نبوده و خود آنها هم چنین اراده ای را نداشته اند.

قاعده حقوقی مزبور اجازه نمیداده که هیچ قسم تعهدی به نفع شخص ثالث به عمل آید، اگر چه احتیاجات زندگانی آن را ایجاب مینمود ، مثلاً درعقد بیع فروشنده نمیتوانسته خریدار را متعهد نماید که ثمن را به دیگری بپردازد ، خواه به شخص مزبور نمایندگی داده باشد یا ثمن را به او هبه کرده باشد.  همچنین واهب نمیتوانسته در ضمن عقد هبه متهب را متعهد نماید که مالی را به شخص ثالثی بدهد و یا عملی را برای او انجام نماید . بعداً راه حلی پیدا نمودند که در اثر آن شخص ثالثی که در قرارداد به نفع او تعهد شده بود، میتوانسته برعلیه متعهد خود اقامه دعوی نماید، آن راه حل این است که درعقد نام شخص ثالثی که تعهد به نفع او میشده و نام متعهد له را که یکی از طرفین معامله است در ردیف یکدیگر قرارمیدادند و نتیجه این معامله ، تعهد به نفع طرف قرارداد یا شخص ثالث بوده است.

لطیفه:

-در یک روستائی که قورباغه در آن روستا نبوده است برای اولین بار یک قورباغه را میبرند ، از مردم روستا میپرسند که این حیوان عجیب وغریب چه حیوانی هست؟ هیچکس نمیتواندجواب بگوید . مردم میگویند که ما نمیدانیم ولی در این روستا داننده ای هست که میتواند تمام مشکلات ما را حل کند از او بپرسیم که او حتماً جواب خواهد داد . قورباغه را پیش او میبرند از او میپرسند ، او یک نگاهی به قورباغه میکند ، یک فکر میکند و میگوید بلبلش که بلبل است یا بچه است پر در نیاروده یا هم پیر است و پرهاش ریخته!

- درهمان روستا عروسی ستونی را بغل میکند و عقلش نمیرسد که چگونه بایددستان خود را باز نماید به سراغ همان داننده قوم میروند او میاید و میگویداین معما دو راه حل دارد یا بایدستون را قطع کنیم ویا دستان عروس را

بیمه و راه حل عقلا و دانشمندان و داننده های غربی ها:

همین غربیها که در موارد متعدد ملل و اقوام دیگر را به صراحت وحشی و بی عقل معرفی نموده اند و مینمایند. به عنوان مثال داوری ازکشور غربی (داور باید بی طرف باشد) که در اختلاف نفتی بین یکی از شرکتهای غربی با یکی از کشورهای عربی انتخاب شده بود، کشور عربی را به عنوان یک کشور بدون تمدن و بدون مقررات مدنی اعلام نموده بود. همین غربیهای  برای حل معمای بزرگ تعهد به نفع شخص عاجز مانده بودند و دست به دامن داننده ها و دانشمندان و صاحب نظران تئوری پردازان قومشان شدند.

همچنان که گفتیم آنها نام شخص ثالث را نیز در عقدشان در ردیف متعهد له میاوردند. ولی این راه حل مشکل آنها را نتوانست حل کند و بعد از گذشت سالها با پیشرفت صنعت وتجارت به مشکلات حادتری برخورد کردند یکی از این مشکلات بیمه بود.  اگر تعهد به نفع شخص ثالث ممکن نباشد ، چگونه میتوان به نفع شخص ثالث  عقد بیمه را منعقد نمود. در بیمه عمر ، شخص  به نفع همسرو فرزندان خود قرارداد بیمه منعقد مینماید ، راه حل این چگونه خواهد بود.

تئوری پردازان غربی در صدد حل این مشکل برآمدند و چند راه حل در این مورد پیشنهاد دادند که به چند مورد آنها اشاره میکنیم:

یک- نظریه پیشنهاد: در قراردادی که تعهد به نفع شخص ثالث میشود ، یکی از طرفین معامله در مقابل طرف دیگر تعهد مینماید و تعهد مزبور به نفع طرف معامله به وجود میاید، سپس متعهد له انتقال حق خود را به شخص ثالث پیشنهاد میکند، هرگاه شخص ثالث انتقال را بپذیرد قرارداد دیگری بین متعهد له و شخص ثالث منعقد میگردد. نتیجه نظریه مزبور آن است که حق برای شخص ثالث از زمان موافقت او پیدا میگردد . بنابراین هرگاه متعهد له قبل از قبولی شخص ثالث بمیرد ، موردی برای قبول و موافقت او باقی نمیماند ، علاوه برآنکه تمامی آثار بیمه عمر ملغی میگردد، زیرا در اغلب موارد شخص ثالث که منتفع از بیمه عمر است تا زمان فوت بیمه گذار ازقرارداد بیمه آگاه نمیشودو نمیتواند ازحق بیمه استفاده کند و قبل از قبول شخص ثالث طلبکار متعهد له میتوانند مورد تعهد را بازداشت نمایندو در صورتی که قبل از قبول ، بیمه گذار بمیرد موردتعهد جزء‌ترکه متوفی، متعلق حق طلبکاران قرار میگیر د.

دو- نظریه معاملات فضولی کارگشائی  la gestion daffaires این نظریه  بیان میدارد : یکی از طرفین معامله  را فضولتاً  انجام دهد با قبول شخص ثالث سمت فضول تبدیل به وکالت شود. نظریه مذکور نیز اشکالات زیادی دارد از جمله:شخص فضول نمیتواند قراردادی که منعقد نموده را برهم بزند زیرا او فضول است. علاوه بران در عقد فضولی هزینه های لازم برای انجام معامله در حساب شخص ثالث منظور میشود درحالی که در مورد بیمه متعامل از خود میپردازد.

سه – نظریه تعهد مستقیم:  بالاخره آخرین راه حلی که ارائه نمودند این بود : قراردادی که بین متعاملین منعقد میگردد و در آن یکی از طرفین تعهد به نفع شخص ثالث مینماید مستقیماً به نفع شخص مزبور ایجاد تعهد شود.[1]



[1] - امامی ، حسن ،حقوق مدنی جلد اول صفحه 260




طبقه بندی: برتریهای نظام حقوق اسلام نسبت به نظامهای حقوقی دیگر کشورها،
[ چهارشنبه 14 دی 1390 ] [ 09:37 ب.ظ ] [ محمدرضا عباسی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
بک لینک طراحی سایت